اصول طراحی و اجرای کلینیک و مطب دندانپزشکی

مقدمه

مانند اکثر هنرها و مهارتها در جامعه بشری ، معماری نیز براساس اصول و ارزشهای خاص شکل می گیرد. این اصول و ارزش ها از نوع تفکر و ارزشهای فرهنگی حاکم بر جامعه سرچشمه می گیرد و در عین حال تحت تأثیر شرایط محیطی و اقلیمی ، شرایط اقتصادی ، مسائل سیاسی و موارد دیگر قرار می گیرند. روند عجولانه ، توسعه خارج از استانداردها و بی تفاوتی به اصول معماری باعث ایجاد تحول عمیق در کلینیک های دندانپزشکی در اکثر شهرهای کشور شده است. در این شرایط ، این کلینیک ها ، به ویژه کلینیک های تازه ساخته ، از نظر ویژگی های زیبایی شناختی و جسمی از مشکلات قابل توجهی رنج می برند ، به طوری که آنها نمی توانند پاسخگوی نیازهای جسمی و مادی باشند و فضای آرام و راحت را برای بیماران نداشته باشند. در این مقاله به بررسی چالش ها و مشکلات معماری و برنامه ریزی در طراحی کلینیک های دندانپزشکی در تهران می پردازیم که یکی از چالش های سیستم مراقبت های بهداشتی است. سپس الگوهایی ارائه می شود که با حفظ شأن و منزلت بیماران و کارکنان در کلینیک دندانپزشکی و علوم و پیشرفت های جدید نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

هزینه های مربوط به ساخت درمانگاه دندانپزشکی بسیار زیاد است. بنابراین ، مدیریت و طراحی پروژه در یک مجموعه ضروری است. به حداقل رساندن هزینه های پروژه و کارکنان باید در اولویت باشد. پروژه طراحی شامل مشاوره فشرده با مشتریان ، دندانپزشکان ، مهندسین ، معماران ، طراحان و متخصصان پزشکی در مراحل اولیه به منظور از بین بردن خطر تصمیمات نامطلوب سرمایه گذاری و افزایش ناخواسته در هزینه های عملیاتی است. بر اهمیت همکاری معماران ، مهندسان ، مدیران و تکنسین ها نمی توان بیش از حد تأکید کرد. پس از طراحی کل پروژه ، باید طراحی داخلی برای یک کلینیک دندانپزشکی طراحی شود و مکانی مناسب برای خدمات ، مهندسی سیستم ها و تجهیزات پزشکی در نظر گرفته شود.

در طول تاریخ ، معماری و شهرسازی نقش مهمی در زندگی اجتماعی شهروندان داشته اند و انسانها همیشه برای دستیابی به صلح و ثبات سعی در تسلط بر محیط زیست داشتند. با این حال ، چنین سلطه ای در کلینیک های دندانپزشکی وجود ندارد. و برش و جدایی بین فضا ها وجود دارد ، بنابراین حس تعلق به فضا و مکان از بین رفته است. حال اگر امنیت روانی کارکنان و بیماران در یک کلینیک دندانپزشکی به عنوان یکی از جنبه های اساسی معماری و نحوه ساخت یک کلینیک دندانپزشکی در نظر گرفته شود ، می فهمیم که نقش طراحی معماری در کلینیک های دندانپزشکی امروزی دچار سردرگمی ، هرج و مرج و آشفتگی.

اگر کلینیک های دندانپزشکی مایل به تغییر باشند ، این تغییر باید با دانشگاه ها ، دانشکده های دندانپزشکی و سیستم آموزش دندانپزشکی آغاز شود. کلینیک دندانپزشکی یک مرکز پزشکی است که در چندین رشته بهداشت دندانپزشکی تخصص دارد. تخصص در بین دندانپزشکان راه را برای ایجاد مراکز درمانی و تشخیصی فراهم کرده است که خدمات گسترده ای را ارائه می دهند. مزیت این مرکز کاهش زمان انتظار بیمار و دسترسی بهتر به تشخیص و درمان ، بدون مراجعه به پزشک است. مزیت مراکز دندانپزشکی اختصاص ساعات کار منظم تر و امکان تبادل و بهره مندی از تجربیات سایر دندانپزشکان است.

موارد ذکر شده نیاز به فضای مناسب دارد که با توجه به نیاز مصرف کننده طراحی شده است. اندازه و چیدمان مناسب فضاها می تواند کمک زیادی به رفع نیازهای مشتری کند. طراحی چنین پروژه هایی نیاز به مشاوره فشرده با مشتریان ، دندانپزشکان ، مهندسین و متخصصان بیمارستان ها و کلینیک ها دارد و بنابراین ، اگر این طراحی زمان زیادی ببرد ، غیر معمول نیست.

قبل از طراحی هر نوع مواد باید از خصوصیات در نظر گرفته شود. اگر فقط می گویید “مراکز دندانپزشکی به دلیل ماهیت و مضمون آنها باید فضای خاصی برای عملکرد ایده آل دندانپزشکان داشته باشند” ، ما ناقص صحبت می کنیم. در حقیقت ، فضای یک مرکز دندانپزشکی به سادگی مکانی نیست که ظرف با امکان عملکردهای خاص دندانپزشکان وجود داشته باشد و طراحی آن توسط تجهیزات ، مبلمان و عملکرد دندانپزشکان در بین چندین دیوار محدود نمی شود. در یک طراحی کامل ، ایجاد مطلوب و کارآمد .محیط یک تعامل چندگانه بین عناصر تشکیل دهنده یک فضا است ، به معنی افراد و اشیاء مرتبط با فضا و عملکردی که برای آن فضا در نظر گرفته شده است. هر کدام چندین شکل مختلف در شکل مناسب خود ایجاد می کنند. از این منظر ، ویژگی های کلینیک دندانپزشکی به شرح زیر است:

  • یک ساختمان امن ، زیبا و تمیز
  • محیطی نوآورانه و هیجان انگیز و در دسترس بیماران و کارمندان
  • انعطاف پذیری در مواجهه با تغییرات آینده در روابط جسمی ، مواد ، تجهیزات به مرور زمان و مطابق با استانداردهای بین المللی
  • رقابت در بهره وری انرژی (توجه ویژه به انتخاب مواد و سیستم های گرمایشی و سرمایشی و روشنایی).
  • دسترسی آسان جسمی برای افراد معلول.
  • توانایی رفع نیازهای جسمی و معنوی بیماران.
  • دسترسی سریع و آسان به شبکه های خیابانی شهری و حمل و نقل عمومی

شاید شنیده باشید که یک دندانپزشک در برلین توانست کلینیک خود را به شادترین مکان روی زمین تبدیل کند. در این کلینیک ، بیماران ترس خود را از درد فراموش می کنند و حتی می توانند سرگرم شوند. اتاق انتظار با رنگ نارنجی ، صندلی های زیبا ، نقاشی های چشم نواز و شومینه ای زیبا طراحی شده است. در زمان سپری شده در اتاق انتظار ، بیماران می توانند از اینترنت استفاده کنند ، نه اینکه به درد و استرس خود بیاندیشند و می توانند با بازیهای مختلف ویدیویی سرگرم شوند. کادر پزشکی ساعتهای زیادی را در کلینیک می گذرانند ، بنابراین طراحی داخلی برای ایجاد روحیه شاد برای آنها و بیماران بسیار مهم است. بیماران معمولاً مدتی را در واحد دندانپزشکی می گذرانند ، بنابراین طراحی می تواند در ارزیابی آنها درباره محیط کلینیک مؤثر باشد. علاوه بر این ، طراحی داخلی در حفظ روحیه شاد و کاهش خستگی و کسالت کار طولانی در یک محیط بسته مؤثر است.

اصول طراحی کلینیک دندانپزشک

بطور کلی فضاهای کلینیک دندانپزشکی به چهار بخش شامل فضای مشتری ، فضای اداری ، فضای اصلی و تدارکات و پشتیبانی تقسیم می شوند

جدا از فضاهای مشتری ، همه اتاق ها باید در یک منطقه امن (دور از هرگونه آلودگی) قرار گیرند. این فضاها فقط به کلینیک های بزرگ محدود نمی شوند و کلیه کلینیک های دندانپزشکی باید دارای چنین مناطقی در مقیاس مناسب باشند. تعداد و نوع کلینیک با توجه به جمعیت تحت پوشش و سیاستهای مراقبت از بهداشت دهان و دندان تعیین می شود. اتاق یا فضای درمان باید به ابزارهای مناسب و مناسب مجهز باشد

تشخیص و درمان ممکن است در اتاقی که به واحد دندانپزشکی مجهز باشد ، انجام شود. بعضی اوقات ، کارهای اداری در همان فضا انجام می شود. با این حال ، این عملکردها باید از نظر جسمی از بخش پزشکی جدا شوند. بسته به نوع طراحی انتخاب شده ، با قرار دادن منطقه اداری به همراه پارتیشن ، این فضا باید به اندازه یک صندلی چرخدار یا یک برانکارد ظرفیت داشته باشد. وقتی یک فضای درمانی برای همه افراد حتی افراد معلول قابل استفاده باشد می توان گفت که طراحی معماری از ویژگی های کاملی برخوردار است. گنجاندن حداقل یک فضای اداری محصور در رفع نیازهای خاص یا اضطراب در بیماران کمک می کند

مرز در طراحی

اتاق یک نفره

در طراحی یک اتاق منفرد ، کلیه خدمات و تجهیزات مورد نیاز برای انجام تشخیص و درمان با یکدیگر ادغام شده اند. اتاق تک نفره برای چه زمانی اختصاص می یابد:

  • فقط دو صندلی برای امکانات رفاهی وجود دارد
  • یک فضای پویا می تواند طراحی کیفیت را ارتقا بخشد
  • کلینیک دندانپزشکی باید بین دندانپزشک و بیمار فضای شخصی ایجاد کند.
  • ظرفیت حمل برانکارد (برای بیماران اورژانسی در طول درمان یا هنگامی که بیمار ایست قلبی و غیره را تجربه کرده است) یا ویلچر ضروری است.
  • جنبه های مطب دندانپزشکی فرد ۱۶ متر مربع است.

نقشه باز

در این طرح نوع شاخه ها و محل اتاق تغییر می یابد و فضاها توسط برخی از پارتیشن های بلند جدا می شوند. فضای سرپرستان واقع در قسمت جلویی هر واحد باید توسط کابینت و پنل از قسمت درمان جدا شود. فضای اداری را می توان در محور اصلی مشاهده کرد و به هر دو طرف دسترسی داشت. مبلمان ثابت می تواند یک مانع بینایی بین فضای خصوصی بیمار و راهرو عمومی ایجاد کند. به منظور ارائه خدمات به هر دو طرف ، می توان قفسه امکانات عمومی و مانیتور اشعه ایکس را در راهرو مشاهده کرد. مزایای دفاتر طرح باز شامل موارد زیر است

  • راندمان مکانی
  • مزایا در جنبه های اقتصادی (استفاده از تجهیزات مشترک)
  • محیطی مناسب برای تدریس و نظارت دانشجویان دندانپزشکی
  • دسترسی راحت و آسان به منظور جمع آوری ابزارهای کثیف برای عقیم سازی از طریق دسترسی اصلی به دالان گردش داخلی

 هرچند که در بعضی موارد از طرح باز در طرح استفاده می شود اما از پارتیشن جداکننده در فضاهای تصفیه استفاده نمی شود. در این حالت ، محیط درمان حریم خصوصی خود را از دست می دهد. اما اگر طراحی از ابعاد مناسب و مناسب برخوردار باشد ، این فضا جذاب و خلاق خواهد بود.

در طراحی فوق فضای مطب حذف شده و دندانپزشک باید در فضای درمانی چنین مواردی را انجام دهد. علاوه بر این ، باید یک جدول چرخدار (چرخ دستی) در کنار هر واحد قرار داشته باشد. به یاد داشته باشید که واحد دندانپزشکی باید در جلوی پنجره و مناظر زیبا قرار بگیرد. در غیر این صورت باید از نقاشی زیبایی استفاده شود. علاوه بر فیزیوتراپی ، فضای درمانی باید فضایی را برای آرامش روانی فراهم کند. عرض راهرو نباید از ۱۲۰ سانتی متر کمتر باشد.

دکوراسیون مطب دندانپزشکی

مطـب یا درمانگاه مکانی است که شمـا بخش مهمـی از روز خــود را در آن می گـــذرانید، بنابراین طراحی مطب دکوراسیون داخلی و چیدن وسایل درون این فضا، همچنین رنگ هایی که براي وسایل و دیوارها استفاده میشود و نورهایی که در نورپردازي محیط استفاده میکنید در ایجاد روحیه اي شاد براي خـودتان و بیمـــارانتان مؤثر است مدتی را در اتاق ملاقات یا بیماران معمولا روي یونیت دندانپزشکی در مطب سپري مـــیکنند، بنابراین طراحی محیطی راحت و تمیز مطب میتواند در ارزیابی آنها درباره خدماتی که در مطب شما دریافت میکنند، مؤثر باشد

به ویژه در این روزها که رقابت بین مطبها و کلینیکهاي دندانپزشکی شدید است، بدون شک بیماران مکانی را براي درمان مشکلات دهــان و دنـدان خود بر میگزینــند که در آن راحــتتر بوده و احساس آرامش بیشتري کننـد. علاوه  براین، طراحی محیط داخلی مطـبتان با توجه به شرایط روحی خودتان، در حفظ روحیه شاد شما مؤثر خواهد بود و از خستگی و کسالت کار طولانی در یک محیط بسته میکاهد

تکه تکه کردن فضاي مطب

پیش از این که براي سر و سامان دادن به محیط داخلی مطبتان دست به کار شوید، نخست لازم  است تعیین کنید از هر فضایی در مطب خود قرار  است براي چه کاري استفاده شود. مثلا بخشی از فضاي مطب به عنوان اتاق انتظار، بخشی براي نصب یونیت ها و بخشی براي اتاق کار شما در نظر گرفته میشود. شما باید هر یک از این فضاها را مطابق با استفاده اي که قرار است از آن بشود، طراحی کنید. اگر مطب شما به شکل یک کلینیک است که همزمان چند دندان پزشک در آن مشغول به کارند، باید به حفظ آرامش محیط و پرهیز از شلوغی توجه کنید. در حقیقت به دلیل اینکه رفت و آمد بیماران در این فضا زیاد است و ممکن است روي هر یونیت عمل دندان پزشکی خاصی انجام شود، لازم  است این فضا به نحو مناسبی از یکدیگر جدا شوند.

یکی از مواردي که به حفظ آرامش شما در چنین محیطی کمک می کند آن است که مساحت فضا را نسبت به تعداد دندانپزشکانی که همزمان مشغول به کارند در نظر بگیرید و فضاي کافی را براي نصب هر یونیت، نشستن و حرکت کردن هر دندان پزشک و دستیار او در نظر داشته باشید. شما می توانید حتی از پارتیشن بندي براي جدا کردن این فضاها از یکدیگر استفاده کنید.

اگر قــرار است در بخشی از مطــب کــارهاي دندانپزشکی اطــفال صــورت گیــرد و یونیت خاصی براي کودکان در نظر گرفته شده است، توجه داشته باشید که حتما  این بخش از بخش هاي دیگر مطب که مخصوص کارهایی مانند کشیدن و جراحی دندان براي بزرگسالان است، جدا باشد تا دیدن ً صداي وسایل و مناظر ترس و اضطراب یا احیانا بیماران، موجب ترس و نگرانی کودك نشود

تزریق آرامش به یونیت دندانپزشکی

یونیت دندان پزشکی محلی است که بیمار تمام زمان درمان خود را روي آن می گذراند و در عین حال تمام ترس و اضطراب خود از کارهاي دندانپزشکی را در این محل تحمل می کند. یونیت دندانپزشکی با انواع وسایل مانند توربین، آنگل، ساکشن، چراغ و… ممکن است براي کودکان یا بزرگسالانی که براي نخستین بار به مطب دندانپزشکی پا می گذارد، دلهره آور باشد. بنابراین باید به نحوي طراحی و نصب شود که بیمار در آن احساس آرامش و راحتی کند. شما می توانید صندلی دندان پزشکی را مقابل پنجره مطب خود قرار دهید. اگر اتاق مطب شما در طبقه همکف و مجاور حیاط است می توانید از شیشههاي قوي استفاده کنید و در باغچه روبهروي این پنجرههاي قدي، انواع و اقسام گیاهان سبز و گل ها را بکارید.

اگر اتاق شما در طبقه اي از ساختمان است که پنجره آن به برگهاي درختان باز می شود نیز می توانید منظره اي سرسبز و آرامش بخش را در برابر چشمان بیمارتان روي یونیت دندان پزشکی بگشایید. ولی ممکن است در مواردي مطب شما در زیرزمین یک ساختمان باشد و اتاقی که قرار است یونیت در آن نصب شود، پنجره اي نداشته باشد؛ در این صورت هم می توانید در مقابل صندلی دندان پزشکی یک تابلو زیبا و آرامش بخش آویزان کنید.

شما حتی میتوانید آکواریومی با ماهی هاي مختلف در مقابل یونیت خود تدارك ببینید. تحقیقات مختلف نشان داده اند آب و حرکت آرام ماهی ها در آن می تواند در کاهش اضطراب و نگرانی بیماران مؤثر باشد. به عنوان اقدامی دیگر می توانید هدفون هایی را در اختیار بیمارانتان روي یونیت قرار دهید و در آن موسیقی آرام بخشی را پخش کنید یا اجازه دهید این موسیقی آرام از طریق بلندگوهایی با صداي ملایم در فضاي مطبتان پخش شود

گاهی نصب یک تلویزیون در مقابل یونیت هم می تواند مؤثر باشد، چون گاهی بیماران ذهنشان به برنامه ها و تصاویر مشغول و خود به خود ذهنشان از درد و ترس محیط دندان پزشکی به سوي مسائلی دیگر منحرف می شود.

در این جا ۴ واحد هست

  • اتاق انتظار
  • پذیرش
  • فضای درمانی
  • پشتیبانی
  • به طوري کلی هر مطب دندا نپزشکی باید مجهز به ۴ فضاي کاملا مجزا از یکدیگر باشد. بخش نخست باید به بیماران مراجعه کننده به مطب دندان پزشکی تعلق گیرد. بیماران محدوده سنی متفاوتی دارند ولی فقط لازم  است اتاق انتظار کودکان از بزرگسالان جدا شود. براي اتاق انتظار کودك، شما می توانید از تصاویر و شخصیتهاي مورد عالقه کودکان به شکل پوستر روي دیوارها استفاده کنید یا اسباب بازي هایی را براي کودکان در آن قرار دهید.
  • در این محیط کودکان به دور از محیط پرسروصدا و شکایت بزرگسالان، در کنار همسالان خود خواهند بود و با دیدن همسالانشان که به مطب دندان پزشکی آمده اند، راحت تر با ترس و نگرانی خود کنار می آیند.
  • براي منشی مطب که مسؤولیت پذیرش بیماران و بایگانی پرونده ها را بر عهده دارد نیز باید فضاي مناسبی در نظر گرفته شود. قسمت پذیرش باید به گونه ایی باشد که در یک سمت مراجعین و در سمت دیگر کارکنان مطب قرار گیرند و در عین حال مراجعه کنندگان بتوانند در حالت ایستاده، نشسته )مخصوص افراد ناتوان و کم توان جسمی( با کارکنان مطب صحبت و فرمهاي لازم  را پر کنند. فضاي سوم فضاي درمانی است که شامل اتاق دندانپزشک، لابراتوار و اتاق استریلیزاسیون می شود. شما میتوانید لابراتوار را خارج از محدوده و در راهروي مطب طراحی کنید یا آن را با یک در از اتاق درمان جدا کنید. برخی دندانپزشکان ترجیح میدهند از یک لابراتوار در سطح شهر استفاده کنند.
  • بخش آخر از فضاي مطب شما مخصوص امور پشتیبانی است که شامل سرویس بهداشت کارکنان و تعویض لباس، آشپزخانه اي کوچک براي کارکنان و انبار مواد و وسایل خواهد شد. توجه  کنید براي کنترل عفونت، امکانات شستشوي روپوش ها را در همان محیط فراهم کنید تا کارکنان مجبور نباشند لباس ها را همراه خود براي شستشو به خانه یا خارج از محیط درمانی منتقل کنند.
  • بازي رنگ و نور
  • ·          رنگ، نور و آب می توانند به شما در ایجاد محیطی شفاف و زنده در مطب کمک کنند. شما باید در درجه اول به این نکته توجه کنید که به چه رنگ هایی علاقه مند هستید؟ آیا ترجیح می دهید از رنگهاي ملایم براي دیوارها و یونیت استفاده کنید یا از رنگ هاي انرژي بخشی استفاده کنید که روحیه و شادي را در شما و بیماران تان القا میکنند. بدون شک براي طراحی اتاق انتظار کودك استفاده از رنگهاي شاد بسیار اهمیت دارد. در انتخاب رنگ بندي مطبتان باید به هماهنگی رنگ ها با یکدیگر دقت داشته باشند. استفاده از رنگ هاي روشن مانند آبی ملایم یا کرم فضاي مطب را وسیع تر جلوه می دهند بنابراین اگر مطب کوچکی دارید که ممکن است دلگیر به نظر برسد، می توانید از این رنگ هاي روشن براي دیوارها استفاده کنید. استفاده از آیینه نیز مــیتواند به بـزرگتر جـلوه دادن مطب کمک کند. رنگهاي ملایم همچنین می توانند در آرامش درونی بیماران تأثیر داشته باشند.
  • بهتر است از یک رنگ براي اتاق انتظار و اتاق درمان استفاده کنید. در این شرایط بیماران قبل از ورود به اتاق درمان با آن رنگ در اتاق پذیرش آشنا شده و انس گرفته و بهتر با محیط کنار خواهند آمد. شما همچنین می توانید از یک زمینه رنگی براي اتاق انتظار و اتاق درمان استفاده کنید و فقط درجه تیرگی و روشنایی این رنگ را در دو اتاق، متفاوت در نظر بگیرید. از استفاده مطلق از نور سفید یا زرد خودداري کنید و با ترکیب این دو رنگ با نصب لامپ هاي مناسب، نوري شبیه نور روز را به وجود آورید. انتخاب رنگ دندان براي انواع کامپوزیت ها و چینی ها در این شرایط و در این نور آسانتر و صحیح تر است. همچنین استفاده از گیاهان طبیعی طراوت و تازگی را به کلینیک شما میآورد و در القاي حس آرامش مؤثرند.
  • مطب و رنگ
  •  روانشناسی رنگ ها می تواند فاكتور مهمی هم در فضای داخلی و هم در فضای خارجی مطب ها به شمار رود. به عنوان مثلا اگر قصد آرامش بیشتر در بیماران خود دارید یكی از بهترین كارهایی كه می توانید برای جذب بیماران بیشتری انجام دهید رنگ كردن است.
  • ابتدا اجـازه دهید در مورد فضای خارجی بحث كنیم. اصلا  مهم نیســـت كه شمـا تا چه اندازه عاشـــق رنگ نارنجـــی یا بنفش هـستید، امــا به هیچ وجـــه برای رنگ كــردن نمــای خـارجی مطب خــود از آنها استفــاده نكنید. همچنین رنگ نمای خانه های اطراف نیز مهم  با آنها هستند و رنگ مطب شما باید حتما هماهنگی داشته باشد. خــانه ای كه نمــای آن رنگ نامتعــارفی داشته باشد میتواند زیبایی كـل خانه های محله را بگیرد. در این قسمت چند پیشنهاد برای رنگ نما میدهیم:
  • سفید، استخوانی، آبی، كرم، بژ، سبز و زرد
  • در انتخاب رنگ در و پنجره نیز باید دقت كنید. اگر آنقـدر بودجه ندارید كه كل مطــب را رنگ كنیــد، بهتر است فقط درها و پنجــره ها را رنگ كنــید. در این میــان درب ورودی از ســـایر بخــشها مهــم تر است. رنگ آنرا از مـیان خانواده رنگ های گرم انتخاب كنید كه هر كس وارد مطب میشود با دیدن درب ورودی خوش آمد گـــرمی را احساس كند. آجری، قهــــوهای سوخته و آبی و سبز پر رنگ جزء بهتــرین گزینه ها محسوب میشوند.

در فضای داخلی هم همین مطالب صدق می كنند. رنگ های روشن و خنـــثی اتاق را روشــنتر و بزرگتر جلوه میدهند و مثل همیشه سفید جزء اولین گزینه هاست. مشاهده رنگهای مختلف در مطب و تأثیر آنها بر روی حالات فردی پیش از انتخاب رنگ برای فضای داخلی مطـب حتـما به مبحث روانشناسی رنگها توجه داشته باشید. با این كار هــم حـالت های روانی بیماران تعدیل میگردد و هم هر كس وارد مطب شما میشود احساس صمیمیت بالاتری را از جانب شما دریافت می كند

طراحی و ساخت آزمایشگاه

اصول معماری آزمایشگاه
ﻃﺮاﺣﯽ ﯾﮏ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه اﺳﺘﺎﻧﺪاردواﯾﺪه آل ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺮﮐﯿﺐ دﻗﯿﻖ ﻋﻨﺎﺻﺮﻣﺘﻨﻮع ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪکه بااﺟﺮاي ﺻﺤﯿﺢ آن،ازﺑﺮوز ﻣﺸﮑﻼت ﺑﺎﻟﻘﻮه ي ﺑﻌﺪی درﺣﻮزه ي ﻓﻀﺎي ﻓﯿﺰﯾﮑﯽوﺗﺄﺳﯿﺴﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽﺟﻠﻮﮔﯿﺮيﻣﯽﺷﻮد.
ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﯾﮏ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد، اﮔﺮ ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي وﻃﺮاﺣﯽ ﺷﻮد، ﻋﻤﻠﮑﺮد آن ﺑـﻪ  ﺑـﺎﻻﺗﺮﯾﻦ ﺳـﻄﺢ  ﻣـﯽ رﺳـﺪ . اﺻـﻮل  ﻣﻌﻤـﺎري ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ را ﻣﯽﺗﻮان از  دوﺟﻨﺒﻪيﮐﻤﯿﺖ وﮐﯿﻔﯿﺖ ﻓﻀﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻤﻮد:
 
کمیت فضای آزمایشگاهی
ﻏﺎﻟﺒﺎً ﻓﻀﺎي ﻓﯿﺰﯾﮑﯽﮐﻪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰي و ﻃﺮاﺣﯽ اوﻟﯿﻪيﯾﮏ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﺴﺘﻘﻞ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد، ﺑﺪون ﻟﺤﺎظ ﮐﺮدن ﮐﻠﯿﻪي ﺗﺠﻬﯿﺰات و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.اﮔﺮﭼـﻪ اﯾـﻦ ﻓﻀـﺎ در آﻏـﺎز  اﻣﺎ ﺑﺎﺗﻮﺳﻌﻪو روﻧﺪروﺑﻪ رﺷﺪ ﺧﺪﻣﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ راه اﻧـﺪازي ، ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻣﯽرﺳﺪ ، ﮐﺎرآزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻧﺎﮐﺎﻓﯽ وﻧﺎﮐﺎرآﻣـﺪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ ؛ﻣﯿﺰﻫـﺎ و ، ﺗﺠﻬﯿﺰات وﺑﺨﺶﻫﺎي ﻓﻨﯽﺟﺪﯾﺪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ، ﺗﺴﺖﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﺳﻄﺢ روي ﻣﯿﺰﻫﺎ ﭘﺮ ﻣﯽﺷﻮد، راﻫﺮوﻫﺎ در اﻃﺮاف ﻣﺤـﻞ ﻫـﺎي ﮐـﺎر ﺗﻨـﮓ  ، ﻓﻀﺎﻫﺎي ﮐﺎري ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪه ﺷﺪه و ﻣﺴﯿﺮﻫﺎﯾﯽ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﭘﺲ از ﻣﺪﺗﯽ،ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎه ﺑـﻪ ﻗـﺪر ﮐـﺎﻓﯽ ﺑـﺰرگ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﮐﺎرﮐﻨﺎن آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي آنﻫﺎ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖداﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ .ﺑﻌﻀﯽ از آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎ ﻣﻤﮑـﻦ  اﺳﺖ ﺣﺘﯽ ﺑﯿﺶاز دو ﯾﺎ ﺳﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺠﻢ ﻓﻀﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ،داراي ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ و ﺳﯿﺴﺘﻢ ﮔﺮﻣـﺎﯾﺶ و  ﺗﻬﻮﯾﻪي ﻫﻮا، اﺑﺰار، ﮐﺎﺑﯿﻨﺖ، ﯾﺨﭽﺎلﯾﺎ ﻓﺮﯾﺰر ﺑﺎﺷﻨﺪ.
 
 
ﮐﯿﻔﯿﺖﻓﻀﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﭘﺰﺷﮑﯽ
ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦﻋﺎﻣﻞ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه يﮐﯿﻔﯿﺖ ﯾﮏ ﻓﻀﺎواﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻓﻀـﺎ ي ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ ﺑـﺎ  ﮐﺎرﺑﺮي ﺗﻌﺮﯾﻒﺷﺪه ي آن ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﯾﺎﺧﯿﺮ.اﯾﻦﺗﻨﺎﺳﺐ ﺻﺮﻓﺎً واﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ  اﺑﻌـﺎد ﻓﻀـﺎ ﻧﺒـﻮده و ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ي ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﻧﻈﯿﺮﻧﻮرﺗﻬﻮﯾﻪ ، آب ،برق،فاضلاب،چیدمان تجهیزات، لوازم و رعایت ﺳﻄﻮح اﯾﻤﻨﯽ درﺷـﮑﻞ ﮔﯿﺮيﮐﯿﻔﯿﺖ ﮐﻠﯽ ﯾﮏﻓﻀﺎﻧﻘﺶدارﻧﺪ ستون ها ، دیوار ها ، جدا کننده ها ی غیر ضروری نیز در کاهش کیفیت یک فضا موثر میباشد.


ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه

ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻮع ﻋﻤﻠﮑﺮد و ﻧﺤﻮهي اﺳـﺘﻔﺎده از ﻓﻀـﺎﻫﺎ، در ﻗﺎﻟـﺐ ﭼﻨـﺪ ﺣـﻮزه ي اﺻـﻠﯽ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﻗﺮاردادي ﺑﻮده و اﻟﺰاﻣﯽ را ﺑﺮاي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎﺑﻪ وﺟﻮد ﻧﻤﯽآورد ﺑﻠﮑﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ در راﺳﺘﺎي ﺗﺴﻬﯿﻞ در ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه و ﻧﺤﻮهي ارﺗﺒﺎط آنﻫﺎ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﻄـﺮح ﻣـﯽ ﺷـﻮ د .ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻃﺒﻘـﻪ ﺑﻨـﺪي ﻫـﺎي ﺻﻮرتﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻣﻨﺎﺑﻊ و وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎي ﮐﺸﻮر، ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ در ﻗﺎﻟﺐ ﺳﻪ ﺣﻮزه ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در اداﻣﻪ در ﻣﻮرد اﯾﻦ ﻓﻀﺎﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎﺗﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﺣﻮزهي ﭘﺬﯾﺮش و ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي

اﯾﻦ ﺣﻮزه از آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎم ﻓﻀﺎﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در راﺳﺘﺎي ﭘـﺬﯾﺮش و ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﮔﯿـﺮي از ﺑﯿﻤـﺎردر ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ.ﺑﺮاي درﯾﺎﻓﺖ اﻧﻮاع ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﯾﮏ ﻓﻀﺎي ﻣﺸﺨﺺ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪﺷﻮد؛ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻓﺮآﯾﻨـﺪﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎر ﺑﯿﻤﺎران و ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻧﯿﺰدر اﯾﻦ ﻓﻀﺎ در ، ﻓﻀﺎيﭘﺬﯾﺮش، ﺛﺒﺖ اﻃﻼﻋﺎت ، ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮيﺧﻮن، ادرار و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻮارد
ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ : ﺑﻪﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ:
ﺧﻮنﮔﯿﺮي از ﻣﺮاﺟﻌﻪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن
ﺟﻤﻊآوري ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ادرار وﻣﺪﻓﻮع
ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي از ﻣﺠﺮايادرار ،دﻫﺎﻧﻪي رﺣﻢ، زﺧﻢو ﻋﺮق ، واژن
ﺟﻤﻊآوري ﻧﻤﻮﻧﻪ ازﺳﺎﯾﺮ ﻣﺎﯾﻌﺎت ﺑﺪن

ﻫﻤﭽﻨﯿﻦﺣﻮزهي ﭘﺬﯾﺮش و ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي ﺑﺎﯾﺪ داراي اﻣﮑﺎﻧﺎت و ﺗﺴﻬﯿﻼت زﯾﺮ ﺑﺎﺷﺪ

درﯾﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻓﺮمﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از ﻃﺮﯾﻖ ﭘﯿﮏ، ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﯾﺎ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻧﺌﻮﻣﺎﺗﯿﮏ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻓﻨﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﻮﻧﺪ.
ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎو ﺛﺒﺖ اﻃﻼﻋﺎت آﻧﻬﺎ
آﻣﺎدهﺳﺎزي ﻓﻮري ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي روزﻣﺮه
ﺗﻮزﯾﻊ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﺨﺶﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽﻣﺮﺑﻮطه
ﻧﮕﻬﺪاريﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎيدر ﺣﺎل اﻧﺘﻈﺎر ﺑﺮاي ﻓﺮﺳﺘﺎدن ﺑﻪ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه تخصصی
دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺳﺮﯾﻊ ﺑﻪ اﻣﮑﺎﻧﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﺴﺖ وﺷﻮي دﺳت

حوزه فنی (آسیب شناسی بالینی و تشریحی)

اﯾﻦ ﺣﻮزه از آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه از ﻧﻈﺮ ﻋﻤﻠﮑـﺮدي، ﻫﺴـﺘﻪ ي ﻣﺮﮐـﺰي آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎه ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﺗﻤـﺎم ﻓﺮآﯾﻨـﺪﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ در اﯾﻦ ﺣﻮزه ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد .ﻫﺮ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺗﺨﺼﺺ و ﯾﺎ ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻋﻠﻤﯽ ﻣﺴﺌﻮل ﯾﺎ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﻦ ﻓﻨﯽ و ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺠﻮزﻫﺎي ﺻﺎدره از وزارت ﺑﻬﺪاﺷﺖ داراي دوﺑﺨﺶ ﮐﻠﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻫـﺮ ﮐـﺪام ﺷـﺎﻣﻞ ﭼﻨـﺪ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ؛در اداﻣﻪ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺮﮐﺪام آوردهﺷﺪه اﺳﺖ.

آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ
آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﺧﻮنﺷﻨﺎﺳﯽ
آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽ
آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه آﻧﺎﻟﯿﺰادرار و ﻣﺎﯾﻌﺎت
آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﯿﮑﺮبﺷﻨﺎﺳﯽ
آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ

ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﮐﻪ در ﻗﺴـﻤﺖ ﻫـﺎي ﭘﯿﺸـﯿﻦ ﻧﯿـﺰ اﺷـﺎره ﺷـﺪ ه اﺳـﺖ ، ﺗﻨﻬـﺎ ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎي ﺑﯿﻮﺷـﯿﻤﯽ، ﺧـﻮن ﺷﻨﺎﺳـﯽ، ﻣﯿﮑﺮوبﺷﻨﺎﺳﯽ، اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽو ﺳﺮمﺷﻨﺎﺳﯽاز اﯾﻦ ﺣﻮزه اﻟﺰاﻣﺎً ﺑﺎﯾﺪ در ﺗﻤﺎم آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫـﺎي ﺗﺸـﺨﯿﺺ ﭘﺰﺷـﮑﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ و ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ را ﺑﺮ اﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ و داﻣﻨﻪي ﮐـﺎر آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎه ﻣـﯽ ﺗـﻮان ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﻧﻤﻮد.ﻻزم ﺑﻪ ﺗﻮﺿﯿﺢ اﺳﺖﮐﻪداﻣﻨﻪي ﺧﺪﻣﺎت ﻫﺮﮐﺪام از اﯾﻦ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎﻧﯿﺰ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﻫـﺎ و ﺗﻨﻮع ﺗﺴﺖﻫﺎي درﺧﻮاﺳﺘﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﺳﺖ.ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ، ﻟﺰوﻣﺎًﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي اراﺋـﻪ ي ﺗﻤﺎم ﺧﺪﻣﺎت ﺣﻮزهيﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ .

روﻧﺪ اراﺋﻪيﺧﺪﻣﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ
ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ روﻧﺪ اراﺋﻪي ﺧﺪﻣﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ از ﺣﻮزهي ﭘﺬﯾﺮش و ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي ﺑﺎ ﭘﺬﯾﺮش ﺑﯿﻤﺎر ﯾﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ي اﺧﺬ ﺷﺪه از وي آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد و اﯾﻦ روﻧﺪ ﺳﭙﺲ در ﺣﻮزهﻫﺎي ﻓﻨﯽ و ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ اداﻣﻪ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ .ﭘﺲ از آنﮐﻪ ﺑﯿﻤﺎر ﺑﻪ آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎه ﻣﺮاﺟﻌـﻪ ﻧﻤـﻮد، اﺑﺘﺪا ﭘﺬﯾﺮش ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻮع آزﻣﺎﯾﺸﯽ ﮐﻪ ﭘﺰﺷﮏ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﺮاي او درﺧﻮاﺳﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ، ﺑـﻪ واﺣـﺪ ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﮔﯿـﺮي ﺟﻤﻊآوري و آﻣﺎده ﺳﺎزي ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ در اﺧﺘﯿـﺎر ، ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻫﺪاﯾﺖﻣﯽﺷﻮد؛ ﻧﻤﻮﻧﻪاي ﮐﻪ از ﺑﯿﻤﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد در ﻓﻀﺎي ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎﻫﯽ ﺟﻬـﺖ اﻧﺠـﺎم ﻓﺮآﯾﻨـﺪﻫﺎي ﺗﺸﺨﯿﺼـﯽ ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ ﻗـﺮار داده ﺷـﻮد .از اﯾـﻦ رو دﺳﺘﺮﺳـﯽ ﺑﯿﻤـﺎران و ﻣﺮاﺟﻌﻪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺣﻮزه ي ﭘﺬﯾﺮش و ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي ﻣﺤﺪود ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻧﺪرت ﺗﺎ اﺗﺎقﻫﺎي رﺋﯿﺲ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه و ﺟﻠﺴـﺎت واﻗـﻊ در ﺣﻮزهي ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ اداﻣﻪ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ .ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺑﯿﻤﺎران ﭘﺲ از آﻧﮑﻪ در ﺣﻮزهي ﻓﻨﯽ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ و ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ، ﻧﺘﯿﺠﻪي ﻗﻄﻌﯽ آزﻣﺎﯾﺶ از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺟﻮاﺑﺪﻫﯽ در ﺣﻮزهي ﭘﺬﯾﺮش و ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي در اﺧﺘﯿﺎر ﺑﯿﻤﺎر ﯾـﺎ ﭘﺰﺷـﮏ ﻣﻌﺎﻟﺞ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻗﺮار داده ﻣﯽﺷﻮد .


ﺗﻌﺮﯾﻒ، ﻋﻤﻠﮑﺮد و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي ﻃﺮاحی
ﺗﺨﺼﯿﺺ و ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽﻓﻀﺎ از ﺑﺤﺚﺑﺮاﻧﮕﯿﺰﺗﺮﯾﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ درﻃﺮاﺣﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﮐـﻪ ﭘـﯿﺶ از اﯾﻦ ﻧﯿﺰ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﮐﻤﺒﻮد ﻓﻀﺎدر ﺑﺴﯿﺎري از آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻫﺎ ﯾﮏ ﻣﺴﺌﻠﻪي ﺟﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻧﺎرﺿﺎﯾﺘﯽ ﮐﺎرﺑﺮانﻣﯽﮔـﺮدد .در واﻗﻊ ﻓﻀﺎي ﻧﺎﮐﺎﻓﯽ ﺑﺎﻋﺚ اﯾﺠﺎد ﺧﻄﺮ ﻣﯽﺷﻮد و اﻏﻠﺐ در ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺎزرﺳﯽ ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎي اﻋﺘﺒﺎ ر ﺑﺨﺸﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾـﮏ ﮐﻤﺒﻮد اﻋﻼم ﻣﯽﮔﺮدد.
ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺴﯿﺎري وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰي و ﻃﺮاﺣﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪﻟﺤـﺎظ ﺷـﻮﻧﺪ .اﺻـﻮل اوﻟﯿـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي وﻃﺮاﺣﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﺴﺘﻘﻞﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ :

آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺣﺪاﮐﺜﺮ آﺳﺎﯾﺶ و ﺣﺪاﻗﻞ ﺻﺪﻣﺎت و ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎي ﻧﺎﺷﯽ از ﮐﺎر را ﺑﺮاي ﺑﯿﻤﺎران، ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن و ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺑﻪﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪو آنﻫـﺎ را از ﺧﻄـﺮات ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺪ.
فضا ها باید متناسب با کاربری ها ، تعداد کارکنان و استاندارد در نظر گرفته شود. تقسیم بندی شوند به ، ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮآزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺑﺎﯾﺪ ﻓﻀﺎﯾﯽ در اﺧﺘﯿﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎﺑﺪون اﯾﺠﺎد ﺧﻠﻞ در ﮐﯿﻔﯿﺖ آنﻫﺎ ﺑﻪ راﺣﺘﯽ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮﻧﺪ.
محیطی که در آن جمع آوری نمونه های اولیه یا آزمایشگاه و یا هر دو انجام می شود. نباید به گونه ایی ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ آزﻣﺎﯾﺶﻫﺎ را ﺑﯽاﻋﺘﺒﺎر ﮐﻨﺪﯾﺎ ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ اﻧﺪازهﮔﯿﺮيﻫﺎ اﺛﺮ ﺳﻮء ﺑﮕﺬارد.
آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺑﺎﯾﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ را ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺮﮐﯿﻔﯿﺖ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗـﺄﺛﯿﺮ ﻣﻨﻔـﯽ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﭘـﺎﯾﺶ، ﮐﻨﺘﺮل و ﺛﺒﺖ ﻧﻤﺎﯾﺪ.ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻮاردي ﭼﻮن ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر، اﺛـﺮات اﻟﮑﺘـﺮو ﻣﻐﻨـﺎﻃﯿﺲ، ﺗﺸﻌﺸـﻊ، رﻃﻮﺑـﺖ، ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺑﺮق، ﻣﯿﺰان دﻣﺎ، ﺻﺪا و ارﺗﻌﺎﺷﺎت ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺘﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ ﻫـﺎي ﻓﻨـﯽ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ.اﯾﻦ ﻣﻮارد در ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺑﻌﺪي ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﺷﺪه اﺳﺖ.
سطوح ایمنی زیستی باید در کلیه ی فضا های آزمایشگاه رعایت شود.
.ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﻨﺘﺮل ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه در ﺑﺮاﺑﺮ آﻟﻮدﮔﯽﻫﺎ، ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﮑﺎن از ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎي ﺑﺎزﺷـﻮ در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺑﺎﯾﺪ اﺟﺘﻨﺎب ﺷﻮد .اﯾﻦ ﻣﻮرد ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺑﺨﺶﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ، اﻟﺰاﻣﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻤﺎم ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎي ﺑﺎزﺷﻮ در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﺗﻮري ﺑﺮاي ﺟﻠـﻮﮔﯿﺮي از ورود ﺣﺸـﺮ اتو ﺟـﺎﻧﻮران ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎﺷﻨﺪ.
تمام فضا های آزمایشگاهی باید طوری طراحی شود که به راحت قابل تمیز کردن باشد.
ﺗﻤﺎم ﮐﺎﺑﯿﻨﺖﻫﺎي زﻣﯿﻨﯽ و دﯾﻮاري در ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺎﻣﻼً درزﺑﻨﺪي ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ از آﻟـﻮدﮔﯽ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﭘﺸﺖ آنﻫﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﺷﻮد.

به طور کلی در نظر گرفتن موارد زیر در فاز اولیه ی طراحی الزامی است:

ﻧﻮر و ﺗﻬﻮﯾﻪي ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺳﯿﺴﺘﻢآبوﻓﺎﺿﻼب، ﺑﺮق و ﺷﺒﮑﻪي ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮياﺳﺘﺎﻧﺪارد
ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺣﻤﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪ ي اﺳﺘﺎﻧﺪارد
ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐﻓﻀﺎي اﻧﺒﺎرش
ﻧﮕﺎه ﺑﻪ آﯾﻨﺪه درﻃﺮاﺣﯽ ﻓﻀـﺎﻫﺎ ي اولیه ی ﻣﺘﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﺎ رﺷـﺪ ﻋﻤﻠﮑـﺮد وﺗﻮﺳـﻌﻪ ي ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎ ی آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻧﻌﻄﺎفﭘﺬﯾﺮيدرﻃﺮاﺣﯽﻓﻀﺎيﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﺑﺮاي ﺗﻐﯿﯿﺮﮐﺎرﺑﺮيﻫـﺎ درﺻـﻮرت ﻟﺰوم.

ﺧﺪﻣﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﯿﺺ ﭘﺰﺷﮑﯽ ﻣﺴﺘﻘﻞ در ﻗﺎﻟﺐ دو ﮔﺮوه اﺻﻠﯽ اراﺋﻪ ﻣﯽﺷﻮد :

اﯾﻦ ﺧﺪﻣﺎت ﺷﺎﻣﻞ آزﻣـﺎﯾﺶ ﻫـﺎﯾﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺗﻮﺳـﻂ ﻣﺘﺨﺼﺼـﺎن آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎﻫﯽ ﻣﺠـﺮب در ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ   ﺧﺪﻣﺎت آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﯽ ﻗـﺮا ﻣـﯽ ﮔﯿﺮﻧـﺪ .ﺑﺎﯾﺴـﺘﯽ ﺗﻮﺟـﻪ ﻧﻤـﻮد، آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ اراﺋﻪ ﻣﯽﺷﻮد.در اداﻣﻪ ﻫﻤﺎنﻃﻮرﮐﻪ ﭘﯿﺶﺗﺮ ﻧﯿﺰ اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ،از ﻣﯿﺎن اﯾﻦ ﺧﺪﻣﺎت، ﻓﻘﻂ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ، ﺧﻮنﺷﻨﺎﺳﯽ، ﻣﯿﮑـﺮوب ﺷﻨﺎﺳـﯽ،  اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺳﺮم ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﯾﺪ در ﺗﻤﺎم آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎي ﺗﺸﺨﯿﺺ ﭘﺰﺷﮑﯽ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﺳﺎﯾﺮ ﺧﺪﻣﺎت آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎﻫﯽ  را ﺑﺮ اﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ و داﻣﻨﻪي ﮐﺎر آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﯽﺗﻮان ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﻧﻤﻮد.

بیوشیمی

داﻧﺶ ﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ ﮐﻪ در آن از روشﻫﺎي ﺷـﯿﻤﯿﺪاﻧﺎن ﺑـﺮاي درك و ﺷـﻨﺎﺧﺖ ﻓﺮآﯾﻨـﺪﻫﺎي زﯾﺴـﺘﯽ ﮐـه در درون ﻣﻮﺟﻮدات زﻧﺪه اﺗﻔﺎقﻣﯽاﻓﺘﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد، داراي اﻫﻤﯿﺖ روزاﻓﺰوﻧﯽ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ .ﻫـﺪف ﺑﯿﻮﺷـﯿﻤﯽ ﺗﺒﯿـﯿﻦ اﺳـﺎس  ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ ﺗﻤﺎم ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺳﻠﻮلﻫﺎي زﻧﺪه، درك ﮐﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎم ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺳﻠﻮلﻫﺎي زﻧﺪه در ﺳﻄﺢ ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ، ﺗﻼش ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺧﺖ ﭼﮕـﻮﻧﮕﯽ آﻏـﺎز ﺣﯿـﺎت و ﺑﻪ دﺳـﺖ آوردن درك واﺿـﺢ از واﮐـﻨﺶ ﻫـﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﮐﻪ در درون ﺳﻠﻮل زﻧﺪه ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد و ارﺗﺒﺎط اﯾﻦ واﮐﻨﺶﻫﺎ ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺳﻠﻮل اﺳﺖ.

اﯾﻦ ﺧﺪﻣﺎت درﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪهي ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﺨﺼﺼﯽ ﺷﯿﻤﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﺸﺨﯿﺺ ﯾﺎ اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﻣﯿﺰان ﻋﻨﺎﺻـﺮ،  آﻧﺰﯾﻢﻫﺎ، ﻫﻮرﻣﻮنﻫﺎ، وﯾﺘﺎﻣﯿﻦﻫﺎ، اﻣﻼح ﻣﻌﺪﻧﯽ، ﺳﻤﻮم، داروﻫﺎ و ﻏﯿﺮه در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺑﺪن اﻧﺴﺎن ﺑﻪﮐـﺎر ﻣـﯽرود. داﻣﻨﻪيﺧﺪﻣﺎت ﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ.

آﻧﺎﻟﯿﺰادرار و مایعات

آزﻣﺎﯾﺶﯾﺎ آﻧﺎﻟﯿﺰادرار ﻫﻤﭽﻨﺎن ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ روشﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ در ﻃﺐ ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷـﻮد و در واﻗﻊ ﺗﺤﻠﯿﻞ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺤﺘﻮﯾﺎت ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و ﺳﻠﻮﻟﯽ ادرار ﺑﺮاي ﺗﻌﯿﯿﻦ وﺿﻌﯿﺖ ﺑﺪن و ﺑﻪﺧﺼﻮصﮐﻠﯿـﻪ ﻫـﺎ و ﻣﺠـﺎريادرار ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.

آزﻣﻮن ﺗﺠﺰﯾﻪ يادرار ﺑﺨﺸﯽ از ارزﯾﺎﺑﯽﻫﺎي ﻏﺮﺑﺎﻟﮕﺮي و آزﻣﺎﯾﺶﻫﺎيروزﻣﺮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﻏﻠﺐ ﺑﯿﻤﺎران اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺨﺸﯽ از ارزﯾﺎﺑﯽﻫﺎي ﻣﻌﻤﻮل ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﯽ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮐﻠﯿﻪ و ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎي ﻣﺘﺎﺑﻮﻟﯿﮏ و آﻧﺪوﮐﺮﯾﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ .آزﻣﺎﯾﺶ ﮐﺎﻣﻞ ادرار ﺷﺎﻣﻞ آزﻣﻮنﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﺮ روي ﻧﻤﻮﻧﻪي ادرار ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.

خون شناسی

داﻧﺶ ﺧﻮنﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮ روي ﺧﻮن، اﺟﺰاي ﺷﮑﻞدﻫﻨﺪهي آنو ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎي ﺧﻮﻧﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ .خونﺷﻨﺎﺳـﯽ  درﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪهي ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻠﺖﺷﻨﺎﺳﯽ، ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ، درﻣﺎﻧﯽ، ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ و ﭘﯿﺸﮕﯿﺮي از ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎي ﺧﻮﻧﯽ اﺳـﺖ  ﮐـﻪ ﺑـﺮ  ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺟﺰاي ﺗﺸﮑﯿﻞدﻫﻨﺪهي ﺧﻮنﺷﺎﻣﻞ ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺧﻮﻧﯽ، ﻫﻤﻮﮔﻠﻮﺑﯿﻦ، ﺑﺮﺧـﯽ  ﭘـﺮوﺗﺌﯿﻦ ﻫـﺎي ﻣﻮﺟـﻮد در  ﺧـﻮن و  ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ اﻧﻌﻘﺎد ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬار ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺧﻮنﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ و ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ درك اﺻﻮل ﻋﻠﻤﯽ و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ و ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﻣﻬﻢ و ﻣﺪرن ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﮑﯽﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺧﻮنﺷﻨﺎﺳﯽو اﻧﻌﻘـﺎد ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت دﺳـﺘﯽ ﯾـﺎ دﺳﺘﮕﺎﻫﯽﺟﻬﺖ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﻮع ﺳﻠﻮلﻫﺎ، ﺗﻌﺪاد و رﻓﺘﺎر آنﻫﺎو ﻏﯿﺮه در راﺑﻄﻪ ﺑﺎﺑﯿﻤﺎري ﻫﺎي ﺧﻮﻧﯽ ﺑﻪﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد.

میکروب شناسی

داﻧﺶ ﻣﯿﮑﺮوب ﺷﻨﺎﺳﯽ ﭘﺰﺷﮑﯽ داﻧﺶ ﮐﺸﻒ و ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ارﮔﺎﻧﯿﺴﻢﻫﺎي ﺑﯿﻤﺎري زا و ﻏﯿﺮﺑﯿﻤﺎري زايﺳﻄﺢ ﯾﺎ داﺧﻞ ﺑﺪن و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻧﺪﮔﯽ آﻧﻬﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.اﯾﻦ داﻧـﺶ  ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑـﺮ  ﺑـﺎﮐﺘﺮي ﺷﻨﺎﺳـﯽ، وﯾـﺮوس  ﺷﻨﺎﺳـﯽ،  اﻧﮕﻞﺷﻨﺎﺳﯽ، ﻗﺎرچﺷﻨﺎﺳﯽ، ﺳﻞﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارﮔﺎﻧﯿﺴﻢﻫﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.

ایمن شناسی و سرم شناسی

اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽ ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﺧﻪﻫﺎي زﯾﺴﺖﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ اﻧﻮاع واﮐﻨﺶﻫﺎي اﯾﻤﻨـﯽ ﺟﺎﻧـﺪاران در ﺑﺮاﺑـﺮ    آﻧﺘﯽژنﻫﺎي ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ و روﻧﺪ اﯾﺠﺎد ﻣﺼﻮﻧﯿﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﻤﺎريزا ﻣﯽﭘﺮدازدﮐﻪﺗﻤﺮﮐﺰ اﺻﻠﯽ آنﺑﺮ ﺧﺼﻮﺻـﯿﺎت و  رﻓﺘﺎر ﺳﯿﺴﺘﻢ اﯾﻤﻨﯽ ﺑﺪن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ

اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽ ﻋﻠﻢ ﺷﻨﺎﺧﺖ، ﺑﺮرﺳﯽ و اﺛﺒﺎت ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪاﯾﻤﻨﯽ ﺑﺪن اﺳﺖوﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژﯾـﮏ  ﭘﺎﺳﺦ دﻓﺎﻋﯽ ﺑﺪن ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ و ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﯾﻤﻨﯽ ﺑﺪن ﻣﯽﭘﺮدازد.ﺳﯿﺴﺘﻢ ﭘﯿﭽﯿﺪهي اﯾﻤﻨﯽ ﺑﺪن ﺷﺎﻣﻞ اﻋﻀﺎي ﻣﺘﻨﻮع، ﺑﺎ ﻋﻤﻠﮑﺮدي ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در ﺻﻮرت ﺑﺮوزﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮﯾﻦ ﺗـﺪاﺧﻞ و ﻧﺎﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﯽ در ، اﻧﺠﺎم وﻇﺎﯾﻒ اﻋﻀﺎي آن ، اﻣﮑﺎن ﭘﯿﺪاﯾﺶ و ﻇﻬﻮر ﻋﻮارﺿﯽ وﺧﯿﻢ و ﺑﻌﻀﺎًﻏﯿﺮﻗﺎﺑﻞ برگشت وجود دارد.

ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ

ﺑﺮاي ﺑﯿﻤﺎراﻧﯽ ﮐﻪ ﻋﻼﺋﻢ ﯾﮏ ﺑﯿﻤﺎري را دارﻧﺪ، وﻟﯽﺑﯿﻤﺎري آﻧﻬﺎ ﺑﺎ روشﻫﺎي ﻣﻌﻤﻮل آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺑﺮرﺳـﯽ  ازﺗﮑﻨﯿﮏﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﯽ  ﺷـﻮد ؛داﻧـﺶ  ، ﻣﺴﺘﻘﯿﻢﻣﯿﮑﺮوﺳﮑﻮﭘﯽﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ازآﻧﺎﻟﯿﺰ ﻣﺸﺨﺼﻪﻫﺎي ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ در ژنﻫﺎ و ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، در ﺟﻬﺖﺗﺸﺨﯿﺺ و ﺑﺮرﺳﯽﺑﯿﻤﺎريﻫﺎ، ﯾﺎﻓﺘﻦ ﻣﺨﺎﻃﺮاتودر ﻧﻬﺎﯾﺖﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي ﺑﺮاي اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻬﺘـﺮﯾﻦ راه در ﻣـﺎن ﺑـﺮاي ﻫﺮﮐـﺪام از  ﺑﯿﻤﺎران ﺑﻪﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد.ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖﻫﺎ در دو دﻫﻪي اﺧﯿﺮ در زﻣﯿﻨﻪي ﺑﯿﻮﻟﻮژي ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ ﺑﻪوﯾـﮋه در ﮐﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ، واﮐﻨﺶ زﻧﺠﯿﺮهي پلیمراز (PCR) ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑـﺮ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺳـﺮﻋﺖ آزﻣـﻮن ﻫـﺎي وابسته به (DNA)  در اﮐﺜﺮ ﻣﻮارد ﻣﻮﺟﺐ  افزایش حساسیت این گونه آزمایش ها گردیده است. PCR   ﺑـﻪ ﯾـﮏ روش ازدﯾﺎد ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺟﺰﺋﯽ.

DNA اﻃﻼق ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻘﺪار زﻧﺠﯿﺮهﻫﺎ را آﻧﻘﺪر زﯾﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎروشﻫﺎي راﯾﺞ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺸﻒ و ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽﻣﯽﮔﺮدد.

ﺳﻢﺷﻨﺎﺳﯽ

داﻧﺶ ﺳﻢﺷﻨﺎﺳﯽدرﺑﺎرهي ﺗﺄﺛﯿﺮات زﯾﺎنآور ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﺑﺮ روي ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎي زﻧﺪه ﺑﺤﺚ ﻣﯽﮐﻨـﺪ  و ﯾﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﻮم ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪي ﮔﯿﺎﻫﺎن، ﺟﺎﻧﻮران و ﺑﺎﮐﺘﺮيﻫﺎي ﭘﺎﺗﻮژن ﻣﯽﭘﺮدازد.

اﯾﻤﻮﻧﻮﻫﻤﺎﺗﻮﻟﻮژي

اﯾﻤﻮﻧﻮﻫﻤﺎﺗﻮﻟﻮژي ﺑﻪﻃﻮر ﺷﺎﯾﻌﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺎﻧﮏ ﺧﻮن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد .اﯾﻦ رﺷـﺘﻪ ﺷـﺎﺧﻪ  ي ﺗﺨﺼﺼـﯽ از ﻋﻠـﻮم   آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﻟﯿﻨﯽاﺳﺖ ﮐﻪ درﺑﺎرهي ﺗﻬﯿﻪي ﺧﻮن و ﻓﺮآوردهﻫﺎي آن، اﻧﺘﺨﺎب ﻓﺮآوردهي ﻣﻨﺎﺳـﺐ و ﺳـﺎزﮔﺎر ﺑـﺮاي    ﺗﺰرﯾﻖ ﺑﻪ ﺑﯿﻤﺎر، روشﻫﺎي ﻋﻤﻠﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮاي ﺗﺸﺨﯿﺺ واﮐﻨﺶﻫـﺎي آﻧﺘـﯽ ژن ـآﻧﺘـﯽ ﺑـﺎدي اﯾﺠـﺎد ﮐﻨﻨـﺪه ي ﻋﻮارض اﻧﺘﻘﺎل ﺧﻮن درﻓﺮد ﮔﯿﺮﻧﺪهي ﺧﻮن و اﻧﺘﻘﺎل ﺧﻮن در ﺷﺮاﯾﻂ اورژاﻧﺲ و ﺑﯿﻤـﺎران ﺧـﺎص ﺑﺤـﺚ ﻣـﯽ   ﻧﻤﺎﯾـﺪ . اﯾﻤﻮﻧﻮﻫﻤﺎﺗﻮﻟﻮژي در داﻣﻨﻪي ﮐﺎر اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻗﺮار ﻧﺪارد و ﺑﻪ اﻟﺰاﻣﺎت ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ.

ژﻧﺘﯿﮏ ﭘﺰﺷﮑﯽ

ژنﺷﻨﺎﺳﯽ ﭘﺰﺷﮑﯽﯾﺎژﻧﺘﯿﮏ ﭘﺰﺷﮑﯽﯾﮑﯽ از رﺷﺘﻪﻫﺎي ﺗﺨﺼﺼﯽﭘﺰﺷﮑﯽاﺳﺖو ﻋﻠﻢ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي اﻧﺘﻘﺎل ﺻـﻔﺎت  از ﯾﮏ ﻧﺴﻞ ﺑﻪ ﻧﺴﻞ دﯾﮕﺮ اﺳﺖ .ژﻧﺘﯿﮏ ﭘﺰﺷﮑﯽﺷﺎﺧﻪاي از ژﻧﺘﯿﮏ اﻧﺴﺎﻧﯽاﺳﺖﮐﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﯾﮏ ﺻﻔﺖ از ﻧﺴﻠﯽ ﺑـﻪ  ﻧﺴﻞ دﯾﮕﺮ را در اﻧﺴﺎن و در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺳﻼﻣﺖ و ﺑﯿﻤﺎري ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ.ژﻧﺘﯿﮏ ﭘﺰﺷﮑﯽ در داﻣﻨـﻪ ي ﮐـﺎر  اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻗﺮار ﻧﺪارد و ﺑﻪ اﻟﺰاﻣﺎت ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ.

ﺳﯿﺘﻮژﻧﺘﯿﮏ ﭘﺰﺷﮑﯽ

ﺳﯿﺘﻮژﻧﺘﯿﮏ ﻋﻠﻢ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﮐﺮوﻣﻮزوم ﻫﺎاﺳﺖ .در اﯾﻦ ﻋﻠـﻢ ﮐﺮوﻣـﻮزوم  ﻫـﺎ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﮑﻨﯿـﮏ  ﻫـﺎي  ﺑﺎﻧﺪﯾﻨﮓ ﻧﻮارﮔﺬاري و ﯾﺎ ﺷﯿﻮهﻫﺎي ﺳﯿﺘﻮژﻧﺘﯿﮏ ﻣﻠﮑﻮﻟﯽ ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﯿﻞ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ .

ﺧﺪﻣﺎت آﺳﯿﺐ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺸﺮﯾﺤﯽ

ﺧﺪﻣﺎت آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺸﺮﯾﺤﯽ ﺷﺎﺧﻪاي از ﻋﻠﻢ ﭘﺰﺷﮑﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪﮐـﻪ اﺷـﺎره ﺑـﻪ ﺗﻐﯿﯿـﺮات زﻣﯿﻨـﻪ ﺳـﺎز ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ و   ﻋﻤﻠﮑﺮدي ﺳﻠﻮلﻫﺎ، ﺑﺎﻓﺖﻫﺎ و اﻋﻀﺎ در ﻣﻮارد ﺑﯿﻤﺎري داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روشﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ،ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﮐﺸـﻒ  ﺗﻐﯿﯿـﺮات  ﺧﻮن ودﯾﮕﺮ ﺗﺮﺷﺤﺎت ﻣﺎﯾﻌﺎت ﺑﺪن ﺑﻮده و ﺳﻌﯽ در ﺗﻮﺟﯿﻪ و ﺗﻮﺿـﯿﺢ ﭼﺮاﻫـﺎ و ﭼﮕـﻮﻧﮕﯽ ﻋﻼﺋـﻢ و، در ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﺑﺪن ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎي ﺑﺮوزﯾﺎﻓﺘﻪ در ﺑﯿﻤﺎر دارد و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﭘﺎﯾﻪ و اﺳﺎس ﻣﺮاﻗﺒﺖﻫﺎي ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ و درﻣﺎﻧﯽ ﻣﻨﻄﻘﯽ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد .ﺑﺮﺧﯽ ﻧﺸﺎندﻫﻨﺪهيﻋﻠﺖﻋﺎرﺿﻪ و ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﻨﻌﮑﺲﮐﻨﻨﺪهيﺷﺪت آن ﺑﻮده وﺑـﺮاي ﻧﺸـﺎن  دادن ﻧﺘﯿﺠـﻪ ي ، از اﯾﻦﺗﻐﯿﯿﺮات درﻣﺎن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد. از داﻧﺶ آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ در ﺟﻬﺖ اﻧﺠﺎم اﻗﺪاﻣﺎت ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻻزم ﺑﺮ روي ﮐﻠﯿﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺑـﺎﻓﺘﯽ و ﻏﯿﺮﺑـﺎﻓﺘﯽ   اﺧﺬﺷﺪه از اﻧﺴﺎنﺷﺎﻣﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﮐﻮﭼﮑﯽ از ﺳﻠﻮلﻫﺎي ﺟﺪا ﺷﺪه از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺎﯾﻌﺎت و ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺑﺎﻓﺘﯽ در دوران ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﻟﺪ، ﻃﻮل ﺣﯿﺎت و ﭘﺲ از ﻣﺮگ ﺑﻬﺮه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽﻫﺎي ﻣﺎﮐﺮوﺳﮑﻮﭘﯽ ﺗﺎ ﻣﻮﻟﮑﻮﻟﯽ و ﺑﺎ ﺑﻪﮐﺎرﮔﯿﺮي روشﻫﺎ و اﺑﺰار ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﺎ ﺑﯿﺎن و ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻋﻠﺖ و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﭘﺪﯾﺪآﻣﺪه ﺑﺮ اﺳـﺎس وﺿـﻌﯿﺖ ﺑـﺎﻟﯿﻨﯽ ﺑﯿﻤـﺎر، راﻫﻨﻤـﺎﯾﯽ ﻫـﺎي  ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ و ﺗﻮﺻﯿﻪﻫﺎي ﭘﯿﮕﯿﺮيو درﻣﺎﻧﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ را ﺑﻪ ﭘﺰﺷﮑﺎن ﻣﺴﺌﻮل درﻣـﺎن ﺑﯿﻤـﺎر اراﺋـﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ .آﺳـﯿﺐ ﺷﻨﺎﺳـﯽ از  ﺗﺨﺼﺺﻫﺎي رﺷﺘﻪيﭘﺰﺷﮑﯽ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻗﺪري ﮔﺴﺘﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣﻮزهﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﻋﻠﻢ ﻧﯿﺰ ﻣﺼﻄﻠﺢ ﺷـﺪه اﺳـﺖ  . ﺧﺪﻣﺎت آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽﺗﺸﺮﯾﺤﯽ در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﯿﺺ ﭘﺰﺷﮑﯽ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺷﺎﻣﻞ واﺣﺪﻫﺎي زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.

آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﻓﺖ

ﻋﻠﻢ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﮑﺮوﺳﮑﻮﭘﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ، ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﮐـﺎرﮐﺮد ﺑﺎﻓـﺖ  ﻫـﺎ اﺳـﺖ و ﻫـﺪف اﺻـﻠﯽ آن ، آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﻓﺖ ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﺗﺸﺨﯿﺺ ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻐﯿﯿﺮات اﯾﺠﺎد ﺷﺪه در ﺑﺎﻓﺖﻫﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ .آزﻣﺎﯾﺶﻫﺎي آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﻓﺖ ﺑﺮ روي ﺑﺎﻓﺖ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ و ﺑﻪواﺳﻄﻪي ﺟﺮاﺣﯽ، ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداري ﯾﺎ ﮐﺎﻟﺒﺪﺷﮑﺎﻓﯽ در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﯿﺺ ﭘﺰﺷـﮑﯽ ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﺮ روي ﺑﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداريﺷﺪه آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﯿﮑﺮوﺳﮑﻮﭘﯽ ارﮔﺎنﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﺪن را ﻣـﻮرد ﺑﺤـﺚ و   ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ . ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداريﺷﺪه در ﺗﺜﺒﯿﺖﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ اﻏﻠﺐ ﻓﺮﻣﺎﻟﯿﻦ  ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ از ﻓﺮوﭘﺎﺷـﯽ  اﻫﻤﯿـﺖ ﻓﺮاواﻧـﯽ در ﺗﺸـﺨﯿﺺ، ﺳـﺒﺐ  ﺷﻨﺎﺳـﯽ و ﭘﯿﺸـﮕﯿﺮي از ، ﺳﻠﻮلﻫﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﺷﻮد .ﻧﺘﺎﯾﺞآﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﻓـﺖ ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎ دارد.

آسیب شناسی سلول

آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽﺳﻠﻮﻟﯽداﻧﺶ ﺗﺸﺨﯿﺺ ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎ از ﻃﺮﯾﻖﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺑﺮرﺳﯽﺳﻠﻮلﻫـﺎ و ﻃـﺮز ﮐـﺎر آن  ﻫـﺎ ﺑـﻮده و ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از دو رﺷﺘﻪي آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺳﻠﻮلﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﺤﺴﻮبﻣﯽﺷـﻮد  .ﺳـﻠﻮل ﺷﻨﺎﺳـﯽ ﺷـﺎﺧﻪ  اي از زﯾﺴـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯽ  ﺳﻠﻮﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﻋﻤﻠﮑﺮد، ﺗﮑﺜﯿﺮ و ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﺳﻠﻮلﻫﺎﺑﺤﺚ ﻣﯽﮐﻨﺪوﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺮ ﻣﺸـﺎﻫﺪات ﻣﯿﮑﺮوﺳـﮑﻮﭘﯽ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ.اﯾﻦ داﻧﺶ ﮐﻪ ﮐﺎرﺑﺮد ﺑﺴﯿﺎري در آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ دارد، ﭘﺰﺷﮑﺎن را ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ژﻧﺘﯿﮏ و ﮐﺸـﻒ دﻻﯾـﻞ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺴﯿﺎري از ﺑﯿﻤﺎريﻫﺎ رﻫﻨﻤﻮن ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ.

ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه

ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻮع ﻋﻤﻠﮑﺮد و ﻧﺤﻮهي اﺳـﺘﻔﺎده از ﻓﻀـﺎﻫﺎ،   در ﻗﺎﻟـﺐ ﭼﻨـﺪ ﺣـﻮزه   ي اﺻـﻠﯽ  ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﻗﺮاردادي ﺑﻮده و اﻟﺰاﻣﯽ را ﺑﺮاي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎﺑﻪ وﺟﻮد ﻧﻤﯽآورد ﺑﻠﮑﻪﺑﯿﺸﺘﺮ در راﺳﺘﺎي ﺗﺴﻬﯿﻞ در ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه و ﻧﺤﻮهي ارﺗﺒﺎط آنﻫﺎ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﻄـﺮح ﻣـﯽ  ﺷـﻮ د .ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻃﺒﻘـﻪ  ﺑﻨـﺪي ﻫـﺎي  ﺻﻮرتﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻣﻨﺎﺑﻊ و وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎي ﮐﺸﻮر، ﻓﻀﺎﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ در ﻗﺎﻟﺐ ﺳﻪ ﺣﻮزه ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در اداﻣﻪ در ﻣﻮرد اﯾﻦ ﻓﻀﺎﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎﺗﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

  • ﺧﻮنﮔﯿﺮي از ﻣﺮاﺟﻌﻪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن
  • ﺟﻤﻊآوري ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ادرار وﻣﺪﻓﻮع
  • ﺧﺮاﺷﯿﺪن ﭘﻮﺳﺖو ﻧﺎﺧن
  • ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي از ﻣﺠﺮايادرار، واژن، دهانه رحم ،زخم و عرق
  • ﺟﻤﻊآوري ﻧﻤﻮﻧﻪ ازﺳﺎﯾﺮ ﻣﺎﯾﻌﺎت ﺑﺪن

ﻫﻤﭽﻨﯿﻦﺣﻮزهي ﭘﺬﯾﺮش و ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي ﺑﺎﯾﺪ داراي اﻣﮑﺎﻧﺎت و ﺗﺴﻬﯿﻼت زﯾﺮ ﺑﺎﺷﺪ :

  • درﯾﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻓﺮمﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ (ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از ﻃﺮﯾﻖ ﭘﯿﮏ، ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﯾﺎ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻧﺌﻮﻣﺎﺗﯿﮏ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻓﻨﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﻮﻧﺪ)
  • ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎو ﺛﺒﺖ اﻃﻼﻋﺎت آﻧﻬﺎ
  • آﻣﺎدهﺳﺎزي ﻓﻮري ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي روزﻣﺮه
  • ﺗﻮزﯾﻊ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﺨﺶﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽﻣﺮﺑﻮﻃﻪ
  • ﻧﮕﻬﺪاريﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎيدر ﺣﺎل اﻧﺘﻈﺎر ﺑﺮاي ﻓﺮﺳﺘﺎدن ﺑﻪ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺗﺨﺼﺼﯽ
  • دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺳﺮﯾﻊ ﺑﻪ اﻣﮑﺎﻧﺎت و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺷﺴﺖوﺷﻮي دﺳت

حوزه فنی آسیب شناسی بالینی و تشریحی

اﯾﻦ ﺣﻮزه از آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه از ﻧﻈﺮ ﻋﻤﻠﮑـﺮدي، ﻫﺴـﺘﻪ  ي ﻣﺮﮐـﺰي آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎه ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﯽ    ﺷـﻮد و ﺗﻤـﺎم ﻓﺮآﯾﻨـﺪﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ در اﯾﻦ ﺣﻮزه ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد .ﻫﺮ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺗﺨﺼﺺ و ﯾﺎ ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻋﻠﻤﯽ ﻣﺴﺌﻮل ﯾﺎ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﻦ ﻓﻨﯽ و ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺠﻮزﻫﺎي ﺻﺎدره از وزارت ﺑﻬﺪاﺷﺖ داراي دوﺑﺨﺶ ﮐﻠﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻫـﺮ  ﮐـﺪام ﺷـﺎﻣﻞ ﭼﻨـﺪ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ؛در اداﻣﻪ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺮﮐﺪام آوردهﺷﺪه اﺳﺖ.

آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽﺑﺎﻟﯿﻨﯽ

ﺧﺪﻣﺎت آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﻟﯿﻨﯽﺷﺎﻣﻞ ﺑﺨﺶﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ:

  • آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ
  • آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﺧﻮنﺷﻨﺎﺳﯽ(ﺧﻮنﺷﻨﺎﺳﯽ، اﻧﻌﻘﺎد)
  • آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽ(اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽ، ﺳﺮمﺷﻨﺎﺳﯽ، ﻫﻮرﻣﻮنﺷﻨﺎﺳﯽ)
  • آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه آﻧﺎﻟﯿﺰادرار و ﻣﺎﯾﻌﺎت
  • آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻣﯿﮑﺮبﺷﻨﺎﺳﯽ (ﺑﺎﮐﺘﺮيﺷﻨﺎﺳﯽ، اﻧﮕﻞﺷﻨﺎﺳﯽ، وﯾﺮوسﺷﻨﺎﺳﯽ، ﻗﺎرچﺷﻨﺎﺳﯽ)
  • آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﻮﻟﮑﻮلی

ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﮐﻪ در ﻗﺴـﻤﺖ ﻫـﺎي ﭘﯿﺸـﯿﻦ ﻧﯿـﺰ اﺷـﺎره شده اﺳـت ، ﺗﻨﻬـﺎ ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎي ﺑﯿﻮﺷـﯿﻤﯽ، ﺧـﻮن ﺷﻨﺎﺳـﯽ،  ﻣﯿﮑﺮوبﺷﻨﺎﺳﯽ، اﯾﻤﻨﯽﺷﻨﺎﺳﯽو ﺳﺮمﺷﻨﺎﺳﯽاز اﯾﻦ ﺣﻮزهاﻟﺰاﻣﺎً ﺑﺎﯾﺪ در ﺗﻤﺎم آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫـﺎي ﺗﺸـﺨﯿﺺ ﭘﺰﺷـﮑﯽ در   ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ و ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎيآزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ را ﺑﺮ اﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ و داﻣﻨﻪي ﮐـﺎر آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎه ﻣـﯽ  ﺗـﻮان  ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﻧﻤﻮد.ﻻزم ﺑﻪ ﺗﻮﺿﯿﺢ اﺳﺖﮐﻪداﻣﻨﻪي ﺧﺪﻣﺎت ﻫﺮﮐﺪام از اﯾﻦآزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻫﺎﻧﯿﺰ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﺳﯿﺎﺳـﺖ   ﻫـﺎ و  ﺗﻨﻮع ﺗﺴﺖﻫﺎي درﺧﻮاﺳﺘﯽﻗﺎﺑﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﺳﺖ.ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ، ﻟﺰوﻣﺎًﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي اراﺋـﻪ ي ﺗﻤﺎم ﺧﺪﻣﺎت ﺣﻮزه ﺑﯿﻮﺷﯿﻤﯽ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ.

آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺸﺮﯾﺤﯽ

ﺧﺪﻣﺎت آﺳﯿﺐﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺸﺮﯾﺤﯽﺷﺎﻣﻞ ﺑﺨﺶﻫﺎي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ:

  • آسیب شناسی سلول
  • آسیب شناسی بافت

حوزه ي ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ

اﯾﻦ ﺣﻮزه ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎم ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺟﺎﻧﺒﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪﻗﺒﻞو ﺑﻌﺪاز آزﻣﺎﯾﺶ در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎهﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ.ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮﺗﻤﺎم ﻓﻀﺎﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در راﺳﺘﺎي ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ از ﻋﻤﻠﮑﺮد اﺻـﻠﯽ آزﻣﺎﯾﺸـﮕﺎه ﻣـﻮرد ﻧﯿـﺎز   ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ، در اﯾﻦ ﺣﻮزه ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ.اﯾﻦ ﻓﻀﺎﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻓﻀﺎﻫﺎي اداري، ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ ﮐﺎرﮐﻨﺎن، اﻧﺒﺎر و ﻏﯿﺮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪﮐـﻪ در  راﺑﻄﻪ ﺑﺎآنﻫﺎ در ﺑﺨﺶﻫﺎي آﯾﻨﺪه ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﺷﺪه اﺳﺖ.ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺣﻮزهي ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽﺑﺎﯾﺪﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﮑﺎناز ﺣـﻮزه يﻓﻨـﯽ  آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺗﻔﮑﯿﮏ ﺷﺪهﺑﺎﺷﻨﺪ.